x
ویتامین D برای سلامت استخوان و تعدادی دیگر از اندامهای بدن مانند ماهیچهها، دندانها و حتی تقویت سیستم ایمنی بدن، اهمیت بسیار زیادی دارد. اما مشکلی که وجود دارد این است که ویتامین دی به سختی از منابع غذایی معمولی به دست میآید و تامین اندازه مورد نیاز بدن، تنها از طریق مصرف منابع ویتامین D امکان پذیر نیست و باید از فرآوردههایی مثل شیر یا غلاتی که با این ویتامین غنی شدهاند، استفاده نمود. اگر بدن شما این ویتامین را به مقدار کافی دریافت نکند، با طیف وسیعی از مشکلات سلامتی ناشی از کمبود ویتامین دی مواجه خواهد شد که برخی از آنها را در این مقاله ذکر کردهایم. پس با ما همراه باشید تا با عوارض کمبود ویتامین D و راههای درمان آن آشنا شوید.
علائم کمبود ویتامین دی چیست؟
- درد و ضعف ماهیچه ها
ماهیچهها برای داشتن عملکرد درست، به مقادیر معینی از ویتامین D نیاز دارند. کمبود ویتامین D میتواند منتهی به دردناک و ضعیف شدن ماهیچهها شود. این همان حسی است که اغلب، زمانی آن را تجربه میکنید که به عفونتی ویروسی مانند آنفولانزا دچار شدهاید. شدت این درد از نسبتا ملایم تا شدید متغیر است و اگر کمبود ویتامین دی جبران نشود، در طول زمان بدتر میشود.
- سردرد و سرگیجه
سردرد و سرگیجه بهعنوان یکی از علائم فشار خون بالا رایج است و معمولا کسانی که کمبود ویتامین D دارند، از فشار خون بالا شکایت میکنند. فشار خون بالا، یکی از «قاتلان خاموش» نامیده میشود، زیرا با وجود اینکه عامل خطری برای سکته قلبی و مغزی است، ولی در برخی افراد هیچ علائم هشداردهندهای وجود ندارد و آنها متوجه بالا بودن فشار خون خود نمیشوند. اگر سردرد و سرگیجه دارید و گمان میکنید که شاید فشار خونتان بالا باشد، حتما باید به پزشک مراجعه کنید.
- عفونت های مکرر
اگر متوجه شدهاید که به طور مکرر به عفونت ادراری یا مشکلات تنفسی مانند سرماخوردگی یا آنفولانزا دچار میشوید، این احتمال وجود دارد که سیستم ایمنی بدن شما به اندازهی کافی قوی نباشد. یکی از دلایل ضعف سیستم ایمنی بدن کمبود ویتامین D است که در سلولهای سیستم ایمنی، در غلظت بالا یافت میشود و برای عملکرد مناسب آنها ضروری است. در مطالعهای مشخص شد که احتمال مبتلا شدن به سرماخوردگی یا آنفولانزا در کودکانی که ویتامین D به میزان زیاد در سیستم ایمنی بدن آنها وجود دارد، کمتر است.
- مشکلات گوارشی
اگر وضعیت پزشکی خاصی مانند بیماری سلیاک یا بیماری التهاب روده (IBD) در مورد شما تشخیص داده شده است، یا اگر مشکلاتی مانند سوزش معده یا یبوست دارید، کمبود ویتامین D میتواند موجب کاهش سرعت عبور مواد غذایی در بدن شما شود. همچنین به خاطر داشته باشید که میان بیماری های گوارشی مانند سلیاک و سایر مشکلات سلامت، رابطهای قطعی وجود دارد.
- عرق بیش از حد
یکی از علایم کمبود ویتامین دی عرق کردن است. اگر متوجه شدهاید که بیش از حد عرق میکنید، و هیچ دلیل واضحی مانند تب، هوای گرم یا تمرین ورزشی شدید، برای آن وجود ندارد، این مسئله را نیز باید با پزشک خود در میان بگذارید. هنوز مشخص نشده است که چرا کمبود ویتامین D منجر به این مشکلات میشود، ولی با این حال، این مسئله در تحقیقات پزشکی، تثبیت شده و قطعی است.
- احساس افسردگی
یکی دیگر از علائم کمبود ویتامین D، افسردگی است. از علائم افسردگی میتوان به وجود احساس ناراحتی، بیارزش بودن یا صرفا افسردگی ساده اشاره کرد. اما خبر خوب این است که با جبران کمبود ویتامین دی در بیشتر موارد این مشکلات از میان میروند و میتوانید دوباره به زندگی عادی بازگردید.
- کمبود ویتامین D و ریزش مو
بین کمبود ویتامین D و ریزش مو ارتباطی قوی وجود دارد. اگر سطوح ویتامین ها و مواد معدنی مورد نیاز بدن شما برای مدت زیادی کمتر از حد معمول باشد، مواد غذایی حیاتی مورد نیاز برای طی شدن یک چرخه طبیعی رشد به فولیکولهای مو نمیرسد. کمبود این مواد غذایی باعث میشود موهای شما شکننده و حساس شوند یا دچار ریزش شوند، چرا که بدن شما توانایی کامل کردن چرخهی رشد موها را ندارد.
ویتامین دی یکی از مواد مغذی است که روی رشد مو تاثیر میگذارد. اما در کنار آن ویتامین C و بیوتین هم نقش مهمی در تغذیه مو دارند و باعث میشوند مو قوت خود را حفظ کند و ریزش موها کاهش یابد. به طور خلاصه، نگه داشتن سطح این ویتامینها در اندازهی طبیعی خود، یکی از بهترین راههای مبارزه با ریزش مو بنا به دلایل تغذیهای است.
کمبود ویتامین D به این معنی است که شما ویتامین D کافی در بدن خود ندارید. کمبود ویتامین دی در درجه اول باعث ایجاد مشکلاتی در استخوانها و ماهیچههای شما میشود. ویتامین D یک ویتامین ضروری است که بدن شما برای رشد و نگهداری طبیعی استخوان از آن استفاده میکند. ویتامین D همچنین در سیستم عصبی، سیستم اسکلتی عضلانی و سیستم ایمنی نقش دارد. اگر به دنبال این هستید بدانید که کمبود ویتامین دی باعث چه بیماری می شود با ما همراه باشید.
روش های جذب ویتامین دی
شما میتوانید ویتامین D را از راههای مختلفی دریافت کنید، از جمله:
- قرار گرفتن در معرض نور خورشید بر روی پوست شما (با این حال، افراد با پوست تیرهتر و افراد مسن ممکن است ویتامین D کافی از طریق نور خورشید دریافت نکنند. موقعیت جغرافیایی شما نیز همچنین ممکن است از قرار گرفتن در معرض ویتامین D کافی از طریق نور خورشید جلوگیری کند)
- از طریق غذایی که میخورید
- از طریق مکمل های غذایی
با وجود تمام این روشها برای دریافت ویتامین D، کمبود ویتامین D یک مشکل رایج در سراسر جهان است. به همین خاطر عوارض کمبود ویتامین دی ممکن است گریبانگیر همه شود.
چرا ویتامین D اینقدر مهم است؟
ویتامین D یکی از ویتامین هایی است که بدن شما برای سالم ماندن به آن نیاز دارد. نقش مهمی در حفظ تعادل کلسیم در خون و استخوانها و در ساخت و نگهداری استخوانها دارد. به طور خاص، شما به ویتامین D نیاز دارید تا بدنتان بتواند از کلسیم و فسفر برای ساختن استخوانها و حمایت از بافتهای سالم استفاده کند.
با کمبود مزمن ویا شدید ویتامین D، کاهش جذب کلسیم و فسفر توسط رودهها منجر به هیپوکلسمی (سطح پایین کلسیم در خون) میشود. این موضوع منجر به هیپرپاراتیروئیدیسم ثانویه میشود (غدد پاراتیروئید بیش فعال تلاش میکنند سطح کلسیم خون را در حد طبیعی نگه دارند).
هر دو هیپوکلسمی و هیپرپاراتیروئیدیسم، اگر شدید باشند، میتوانند علائمی از جمله ضعف و گرفتگی عضلات، خستگی و افسردگی ایجاد کنند که به عنوان مهمترین علائم کمبود ویتامین دی محسوب میشوند. برای تلاش جهت متعادل کردن سطح کلسیم در خون (از طریق هیپرپاراتیروئیدیسم ثانویه)، بدن شما کلسیم را از استخوانها میگیرد، که منجر به تسریع دمینرالیزاسیون استخوان میشود (زمانی که استخوان سریعتر از آن چیزی که بتواند اصلاح شود تجزیه میشود).
این امر میتواند بیشتر منجر به استئومالاسی (استخوانهای نرم) در بزرگسالان و راشیتیسم در کودکان شود. استئومالاسی و پوکی استخوان شما را در معرض افزایش خطر شکستگی استخوان قرار میدهد. راشیتیسم همان استئومالاسی است، اما فقط کودکان را مبتلا میکند. از آنجایی که استخوانهای کودک هنوز در حال رشد هستند، دمینرالیزاسیون باعث خم شدن یا خم شدن استخوانها میشود. بنابراین این علائم کمبود ویتامین دی را جدی بگیرید.
کمبود ویتامین دی باعث چه بیماری می شود؟
همه افراد از جمله نوزادان، کودکان و بزرگسالان ممکن است دچار کمبود ویتامین D شوند. کمبود ویتامین D ممکن است در افرادی که محتوای ملانین پوستی بالاتری دارند (پوست تیرهتر) و کسانی که لباسهایی با پوشش کامل روی پوست میپوشند رخ دهد، به ویژه در کشورهای خاورمیانه، این موضوع شایعتر است.
کمبود ویتامین D چقدر شایع است؟
کمبود ویتامین D یک مشکل رایج جهانی است. حدود 1 میلیارد نفر در سراسر جهان کمبود ویتامین D دارند، در حالی که 50 درصد از جمعیت کمبود ویتامین D دارند. تقریباً 35 درصد از بزرگسالان در ایالات متحده کمبود ویتامین D دارند.
علائم کمبود شدید ویتامین دی
پیش تر با علائم کمبود این ویتامین حیاتی آشنا شدید اما در موارد شدیدتر علائم نیز می تواند به همان میزان شدید باشد.مثلاً راشستیسم یکی از این موارد است. کمبود شدید ویتامین D در کودکان باعث راشیتیسم میشود. علائم راشیتیسم عبارتند از:
- الگوهای رشد نادرست به دلیل استخوانهای خمیده یا خمیده
- ضعف عضلانی
- درد استخوان
- بدشکلی مفاصل بدن
این موضوع بسیار نادر است. کودکان با کمبود خفیف ویتامین ممکن است فقط عضلات ضعیف، مفاصل دردناک داشته باشند. کمبود ویتامین D در بزرگسالان کاملاً آشکار نیست. اثرات کمبود ویتامین دی شامل موارد زیر است:
- خستگی
- درد استخوان
- ضعف عضلانی، درد عضلانی یا گرفتگی عضلات
- تغییرات خلقی، مانند افسردگی
با این حال، ممکن است هیچ علامت یا نشانهای از کمبود ویتامین D نداشته باشید.
علت کمبود ویتامین D چیست؟
به طور کلی، دو دلیل اصلی کمبود ویتامین D عبارتند از:
- دریافت نکردن ویتامین D کافی در رژیم غذایی و/یا از طریق نور خورشید.
- بدن شما به درستی ویتامین D را جذب یا استفاده نمیکند.
همچنین چندین دلیل خاص برای کمبود ویتامین دی وجود دارد، از جمله:
- شرایط پزشکی خاص
- کاهش وزن – جراحی
- استفاده از داروهای خاص
چندین عامل مختلف بیولوژیکی و محیطی نیز میتوانند شما را در معرض خطر بیشتری برای ابتلا به کمبود ویتامین D قرار دهند، مانند سن بالاتر و میزان ملانین (رنگدانه) در پوست.
شرایط پزشکی که باعث کمبود ویتامین دی میشود
شرایط پزشکی که می تواند باعث کمبود ویتامین D شود عبارتند از:
فیبروز کیستیک، بیماری کرون و بیماری سلیاک: این شرایط میتواند مانع از جذب کافی ویتامین D توسط رودهها از طریق مکملها شود، به خصوص اگر این بیماری درمان نشده باشد.
چاقی: شاخص توده بدنی بیشتر از 30 با سطوح پایین ویتامین D مرتبط است. سلولهای چربی ویتامین D را ایزوله نگه میدارند تا ترشح نشود. چاقی اغلب نیاز به مصرف دوزهای بیشتری از مکملهای ویتامین D برای رسیدن و حفظ سطوح طبیعی دارد.